Размер шрифта: A A A
Цвет сайта: A A A A

22 noyabr 2018 y. - 31 yanvar 2019 y.

2017 йилнинг 13 октябрида давлатимиз раҳбари электр энергетика соҳасидаги камчиликларни, масалан, тизимда янгиликка интилишнинг етишмаслиги, ўзибўларчилик ва талон-торожлик ҳолатларини жиддий танқид остига олиб, бу ҳолатлар соҳа ривожига тўсиқ бўлаётганини қайд этган эди. Бундан ташқари, давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 29 майдаги “Электр энергияси ва табиий газ етказиб бериш ҳамда истеъмол қилиш соҳасида тўлов интизомини янада мустаҳкамлаш, шунингдек, ижро иши юритиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 5059-сонли фармони қабул қилинган эди. Бу ҳужжатлар талабларини бажариш асносида электр энергетика соҳасини босқичма-босқич ривожлантириш, электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва сотиш тизимида жаҳон тажрибаларига мос иқтисодий ислоҳотларни амалга ошириш механизмларини ишлаб чиқиш каби кенг ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Аммо ҳали тизимда ечимини кутаётган муаммолар анчагина. Шу маънода Президентимиз томонидан 2018 йил 23 октябрда тизимга оид яна бир ҳуқуқий ҳужжат — “Электр энергетикаси тармоғини жадал ривожлантириш ва молиявий барқарорлигини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарор эълон қилинди. Хўш, бу янги қарор тизимнинг қандай камчиликларини бартараф этишга хизмат қила олади? Ушбу қарор доирасида қилиниши лозим бўлган биринчи даражали ишлар нималардан иборатлигини билиш учун “Ўзбекэнерго”АЖ Энергосотиш филиали директори Ботир Алимов билан суҳбатда бўлдик.

— Давлатимиз раҳбарининг мазкур қарорлари электр энергияси соҳасида мавжуд ишлаб чиқариш қувватларини модернизация қилиш ва янгиларини ишга тушириш бўйича лойиҳа қиймати 2,6 миллиард АҚШ доллари бўлган умумий қуввати 1 984 МВт 7 та инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш белгилаб қўйилган. Шунингдек, жалб қилинадиган кредитлар ва “Ўзбекэнерго” АЖнинг ўз маблағлари ҳисобидан йилига умумий узунлиги 7,1 минг километр бўлган янги электр тармоқларини қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш, 2 500 та трансформатор пунктини ўрнатиш ва модернизация қилиш ишлари ҳам мазкур қарор бўйича белгилаб қўйилди.

— Янги қарор талабларига кўра, тизимнинг “Йўл харитаси” ишлаб чиқилади. Биринчи навбатда “Йўл харитаси”да тизимнинг қандай муаммоларини ҳал этиш назарда тутиляпти? Истеъмолчилар учун белгиланган имкониятлар ҳақида ҳам изоҳ берсангиз.

— Мазкур қарор билан тасдиқланган “Йўл харитаси”га асосан истеъмолчиларга узлуксиз ва сифатли электр энергияси етказиб бериш мақсадида янги ишлаб чиқариш қувватларини қуриш ҳамда кенгайтириш, эскирган энергоблокларни модернизация қилиш белгилаб қўйилди. Шу билан бир қаторда, электр тармоқларини қуриш ва модернизация қилиш лойиҳаларини амалга ошириш ҳамда аҳоли ва иқтисодиёт тармоқларини, айниқса куз-қиш мавсумида электр энергияси билан узлуксиз таъминлаш юзасидан чора-тадбирларни қабул қилиш каби долзарб масалалар ушбу муҳим ҳужжатга асосан босқичма-босқич амалга оширилиб боради.


2021 йилгача автоматлаштирилган тизимга тўлиқ ўтиладими?

— Тизимни такомиллаштиришнинг биринчи босқичида истеъмолчиларнинг 7 млн.и автоматлаштирилган ҳисоб-китоб тизимига уланаркан... Тўлиқ уланишга 2021 йилгача эришиш қанчалик ҳақиқат?

— Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 23 октябрдаги қарорига асосан электр энергиясини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимига (кейинги ўринларда — ЭЭҲО ва НҚАТ) 7 млн. истеъмолчиларни улаш, 2021 йил якунига қадар ЭЭҲО ва НҚАТ қамровини абонентлар умумий сонининг 100 фоизигача етказилиши белгиланган.

Бугунги кунда Осиё тараққиёт банки кредит­ маблағлари ҳисобига Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2012 йил 2 августдаги ПҚ-1795-сон Қарорига асосан жорий этилаётган “Электр энергия истеъмолини ҳисобга олиш ва назорат қилишнинг автоматлаштирилган тизимини жорий этиш. Ўзбекистон Республикасининг Бухоро, Жиззах ва Самарқанд вилоятлари 0,4 кВт. истеъмолчиларини электр энергияси истеъмолини ҳисобга олиш тизими” лойиҳаси жадал суръатларда амалга оширилмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг соҳага оид янги қарори билан ЭЭҲО ва НҚАТ республиканинг қолган ҳудудларида ҳам 2021 йил якунига қадар жорий қилиниши белгиланган ва ушбу лойиҳани амалга ошириш учун барча имкониятлар ҳукумат томонидан яратиб берилмоқда.

Мазкур лойиҳанинг амалга оширилиши тўлиқ таъминланади.


Автоматлаштирилган тизим қандай ишлайди?

— истеъмолчи билан таъминотчи ўртасида аниқ ҳисоб-китоб йўлга қўйилади;

— истеъмолчи ўзининг ҳисоби (баланси) ҳолати бўйича доимий хабардор этиб борилади;

— қарздорлиги мавжуд истеъмолчи тизимдан ўчирилади ва тўловни вақтида амалга оширадиган истеъмолчиларга узлуксиз ҳамда сифатли электр энергияси етказиб берилиши таъминланади;

— истеъмолчилар электр энергияси учун табақалаштирилган тариф бўйича ҳисоб-китоб қилиш имконияти юзага келади.


Истеъмолчидан корхона зиммасига юклатилган вазифа

— Ҳисоблагичларни давлат қиёсловидан ўтказиш корхона томонидан амалга ошириларкан. Бунинг тартибини ҳам тушунтириб берсангиз...

— Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 12 январдаги “Электр энергияси ва табиий газдан фойдаланиш тартибини такомиллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 22-сон қарорининг 2-бандига мувофиқ, маиший истеъмолчиларга электр энергияси ва табиий газ истеъмолини ҳисобга олишнинг замонавий ускуналарини харид қилиш, ўрнатиш, рўйхатдан ўтказиш, даврий давлат қиёслови ва пломбалаш тегишли равишда ҳудудий электр тармоқлари корхоналари ҳамда газ таъминоти ташкилотлари маблағлари ҳисобидан амалга оширилиши белгиланган.


МАЪЛУМОТ УЧУН:

Бугунги кунда республика бўйича:

-  истеъмолчиларнинг сони жами 6864714 та;

-  уларга етказиб бериладиган электр энергиясининг ўртача бир йиллик ҳажми қарийб 46,8 млрд. кВт. соатни ташкил этади.


Эскирган симёғочлардан қачон қутуламиз?

— Энди аҳолини узоқ йиллар мобайнида қийнаган масала: электр таъминотидаги узилишларга тўхталсак... Янги қарор билан тасдиқланадиган “Йўл харитаси”да бу масала қандай қамраб олиниши режалаштирилмоқда?

— Республикамизнинг айрим ҳудудлари бўйлаб электр энергияси таъминотида узилишлар ҳанузгача бўлиб турибди. Буни турли ижтимоий тармоқлар ҳамда ахборот сайтлари орқали ўқиб турибмиз. Эътибор берадиган бўлсак, бундай узилишлар ва авариявий ўчишлар ҳар йили куз-қиш мавсумига ўтиш даврида такрорланиб туради. Албатта, бунинг ўзига яраша сабаблари бор.

Сир эмаски, мамлакатимиздаги ҳозирги вақтда иш фаолиятида бўлган энергетика қурилмалари ўтган асрнинг 30-йилларида ишга туширилган бўлиб, уларнинг деярли 67 фоизи эскирган. Мазкур қарор бўйича тасдиқланган "Йўл харитаси"га асосан 7,1 минг км. электр тармоқларини қуриш ва модернизация қилиш лойиҳаларини амалга ошириш режалаштирилган.

Шунингдек, "Ўзбекэнерго" АЖ томонидан "Обод қишлоқ" ҳамда "Обод маҳалла" давлат дастурлари асосида ўз маблағлари ва хорижий инвестициялар орқали бутун республика бўйлаб реконструкция ва модернизация ишлари жадал амалга оширилмоқда.


Бир абонентга 300 киловатт

— Яқинда қабул қилинган ҳукумат қарорига кўра, истеъмолчиларга истеъмол чегаралари белгиланадиган бўлди. Бу лойиҳанинг амалга татбиқ этилиши тизим ислоҳотида қандай муҳим ўрин тутади?

— Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг "Ёқилғи-энергетика ресурсларининг нарх ва тарифларини босқичма-босқич ўзгартириш тўғрисида"ги қарорига асосан 2019 йилнинг 1 январидан бошлаб эксперимент тариқасида Тошкент шаҳрининг Юнусобод туманида истеъмолчилар томонидан электр энергиясини тежаш ҳамда мақсадли фойдаланиш мақсадида махсус тизим йўлга қўйилиши режалаштирилмоқда. Унга кўра, аҳоли истеъмоли учун электр энергияси базавий нормаси ойига бир абонентга 300 кВт. соат қилиб белгиланади. Истеъмолчи белгиланган муддатда базавий нормадан ортган қисми учун — белгиланган тарифга 1,2 баравар ўсувчи коэффициентни қўллаш амалиётини жорий этиш белгиланди. Агар ушбу тажриба муваффақиятли синовдан ўтса, 2019 йилнинг 1 июлига қадар электр энергияси истеъмоли базавий меъёрларини республика бўйича амалда қўлланиши жорий этилади.


Энг кўп тилга олинган масала

— Сўнгги 10 ой давомида истеъмолчилардан келиб тушган мурожаатларда энг кўп тилга олинган масала нима? Бу сарҳисоб тизимда қандай муаммолар ечимини кутаётганини кўрсатади...

— Бугунги кунда “Ўзбекэнерго” АЖга келиб тушаётган мурожаатларнинг кўпчилиги ҳудудларда вужудга келаётган электр энергияси таъминотидаги узилишлар ҳамда таъминотдаги чекловлар тўғрисида бўлмоқда. Бу эса ўз навбатида соҳада олиб борилиши лозим бўлган муаммолар борлигини кўрсатади.


Хулоса ўрнида

Демак, ҳали қилиниши лозим бўлган ишлар талайгина, аммо бу қачон, қанча вақт талаб этиши олдиндан маълум эмас. Тизимга оид “Йўл харитаси” асосида санаб ўтилган муаммолар тезроқ барҳам топишига умид қилишдан бошқа чора йўқ. Яна бир гап: орамизда сув, газ, электр энергияси каби табиий ресурсларни ҳамон туганмас манба, деб ҳисобловчилар топилади. Аммо “ётиб еганга тоғ ҳам чидамайди”, деган нақл бор халқ орасида. Яъниким, табиий ресурсларни ўйловсиз, ўлчовсиз ва ҳисоб-китобсиз ҳамда самарасиз сарфлаш ҳам ана шундай емирилишларга олиб келиши, шубҳасиз. Шу ўринда бир савол туғилади: электр энергияси захираларидан хавотирга ўрин борми ёки йўқ? Бу саволга соҳа вакили берган изоҳ билан мавзуга хулоса ясаймиз:

— Эътибор берадиган бўлсак, кейинги йилларда бутун дунёда энергия ресурсларига бўлган талаб ниҳоятда ошиб бормоқда. Ривожланган мамлакатлар тажрибаси эса жаҳонда муқобил энергия манбаларидан кенг фойдаланишни кўрсатади. Бу борада Ўзбекистонда ҳам бир қатор амалий ишлар бошлаб юборилган. Шунингдек, Марказий Осиёда биринчилардан бўлиб АЭС қурилишига старт берилди. Бу билан эса яқин келажакда электр энергиясига бўлган талабни тўлиқ қондириш учун замин яратилмоқда, деб айтиш мумкин.


Shaxsiy kabinet

maishiy iste'molchilar uchun
  • Elektr energiyasi uchun to'lov qulaylik
  • SMS to'lovlar xabardor
  • Axborot SMS xabar
  • Nazorat xarajatlar
Kabinetga o`tish
Belgilangan matnni tinglash uchun quyidagi tugmani bosing Powered by GSpeech